Contact | Disclaimer    
1. Inleiding

De schrik van menig ondernemer in deze tijden van schaars krediet is dat zijn bank “de stekker eruit trekt” en het bankkrediet opzegt. Doorgaans heeft de beëindiging van het krediet door de bank en de opeising van hetgeen de onderneming verschuldigd is vergaande gevolgen en leidt in de meeste gevallen tot faillissement van de onderneming. De bank dient dan ook zorgvuldig te handelen en niet “zomaar” het krediet op te zeggen. Wat betekent die zorgvuldigheid van de bank nu concreet?

2. Redelijkheid en billijkheid

De omvang van de verplichtingen en de contractuele verhouding tussen partijen worden mede beheerst door de eisen van redelijkheid en billijkheid. Bij de vaststelling van wat redelijk en billijk is, moet ook gekeken worden naar maatschappelijke belangen en die van de betrokken partijen. Uitvloeisel hiervan is dat, indien banken kredietovereenkomsten sluiten, de contractuele verplichtingen van de bank ten opzichte van haar wederpartij mede bepaald worden door de maatschappelijke functie van de bank.

Uit deze maatschappelijke functie wordt ook een bijzondere zorgplicht van de bank afgeleid. De bank dient zorgvuldig te handelen ten opzichte van (1) cliënten met wie zij een contractuele relatie is aangegaan maar ook ten opzichte van (2) derden die niet direct in een contractuele betrekking staan tot de bank, maar die wel de nadelige gevolgen zouden kunnen ondervinden van een onzorgvuldig handelen door de bank.

De reikwijdte van de hiervoor bedoelde zorgplicht hangt af van de omstandigheden van het geval. Daarbij geldt als minimaal vereiste dat wordt voldaan aan eisen van proportionaliteit en subsidiariteit. Ook indien uit de aard van een specifieke kredietovereenkomst zou volgen dat er in beginsel directe opzegbaarheid bestaat, dan kunnen de eisen van redelijkheid en billijkheid in verband met de concrete omstandigheden van het geval meebrengen dat opzegging slechts tot een rechtsgeldige beëindiging van de overeenkomst leidt indien een voldoende zwaarwegende grond voor opzegging bestaat.

3. Factoren

De belangrijkste factoren die voor de rechtsgeldigheid van de opzegging van een bankkrediet onder meer van betekenis kunnen zijn:
• de duur, exclusiviteit, omvang, ingewikkeldheid en verloop van de kredietrelatie;
• een aanmerkelijke afname van de kredietwaardigheid en/of aanmerkelijke toeneming van het bancaire kredietrisico (van belang daarbij is of er zekerheden zijn);
• het gedrag en de betrouwbaarheid van de kredietnemer en in welke mate deze de bank van alle voor de kredietrelatie relevante omstandigheden op de hoogte heeft gesteld;
• of en in welke mate de kredietnemer toerekenbaar is tekortgeschoten;
• de kans dat de onderneming van de kredietnemer zal overleven;
• welke termijn de kredietnemer krijgt om een andere bank te zoeken en welke ernstige financiële problemen zouden ontstaan indien dat niet op korte termijn zou lukken;
• de wijze van besluitvorming van de bank voorafgaand aan de opzegging en de wijze waarop overleg is gevoerd met de kredietnemer en in hoeverre de bank de kredietnemer tevoren heeft gewaarschuwd;
• of de bank door eigen gedragingen (zoals toelating van overschrijding van de kredietlimiet) verwachtingen heeft gewekt;
• andere maatschappelijke belangen (waaronder het voortbestaan van werkgelegenheid).

4. Conclusie

Kortom, bankkrediet is dus niet zomaar opzegbaar en de bank zal zorgvuldig dienen te handelen. Deze zorgvuldigheid wordt ingevuld door (1) de redelijkheid en billijkheid in verband met (2) de concrete omstandigheden van het geval en (3) de weging van de wederzijdse belangen van kredietnemer en bank in de context van de maatschappelijke functie van de bank.

Indien opzegging van het bankkrediet dreigt of aan de orde is en waarbij het handelen van de bank de hiervoor geconcretiseerde toets der kritiek mogelijk niet kan doorstaan, is acuut handelen door de kredietnemer vereist. Omdat het spoedeisend belang dan al snel is gegeven, zal ook een kort geding vaak uitkomst kunnen bieden. Direct juridische bijstand van een in financiering en zekerheden gespecialiseerd advocaat van Pellicaan Advocaten is dan wel raadzaam. Zo is de ondernemer in staat om ook in zware tijden afdoende weerstand te bieden.


Van 1991 tot 2000 was Niek werkzaam als bedrijfsjurist bij Rabobank Nederland op het terrein van financieringen en het Insolventierecht. In de periode van 2000 tot 2007 is Niek werkzaam geweest bij de De Lage Landen International in de functies van Hoofd Bijzonder Beheer van De Lage Landen Factoring, (international) Legal Counsel, werkzaam op het gebied van Vendorlease en Equipmentlease, en laatst als Hoofd Juridische Zaken Nederland. In 2007 was hij werkzaam bij Coface Nederland Finance als Manager Risk. Sinds 1 april 2008 werkt Niek bij Pellicaan Advocaten.

Bedrijf: Pellicaan Advocaten Eindhoven
Telefoon: (040) 851 83 00
E-mail:
Bestuurdersaansprakelijkheid
Interne en externe aansprakelijkheid
Bankkrediet
Opzegbaarheid van bankkrediet
Duurovereenkomst/Zakelijke samenwerking
De spelregels voor beëindiging
Wettelijk spamverbod
Per 1 oktober 2009